ein offener Begriff

Το παρόν ιστολόγιο είναι πλέον ώριμο: ηλικίας ενός έτους, παραγωγικότητας 411 ιστολογημάτων, μη συνυπολογιζομένων των αποκηρυγμένων.

Σκόπευα να προβώ σε κάποιον εορτασμό. Το ξανασκέφτηκα και αποφάσισα ότι ένας απολογισμός ίσως ήταν πιο αρμόζων. Μία επανεξέταση της έννοιας του ιστολογείν, των ελληνικών ιστολογίων, των ιστολόγων, των συνηθειών τους, των εμμονών τους, των συμπλεγμάτων τους. Κυρίως, όμως, ως συνήθως, μία ενδοσκόπηση, μία επανεξέταση του παρόντος ιστολογίου και των συνεπειών του επί των μούτρων μου, των συνηθειών μου, των εμμονών μου, των συμπλεγμάτων μου.

Πριν ξεκινήσω το παρόν ιστολόγιο, θεωρούσα αφελώς πως το ερώτημα “τί είναι ιστολόγιο;” μπορεί να απαντηθεί πολύ εύκολα. Πρόκειται, πίστευα, για μία σελίδα στο διαδίκτυο όπου μπορεί κανείς να καταγράφει την καθημερινότητά του: γεγονότα, σκέψεις, εντυπώσεις. πίστεις, ελπίδες, δοξασίες. Εντούτοις, γράφοντας, και παρακολουθώντας με μεγαλύτερη προσοχή τα ιστολόγια άλλων ανθρώπων, ανακάλυψα πως δεν είναι καθόλου εύκολο να ορίσει κανείς την έννοια του ιστολογίου, γιατί αυτό το οποίο κάνει ο καθένας με τη σελίδα αυτή στο διαδίκτυο δεν μπορεί να υπαγορευθεί εκ των προτέρων – δεν υπάρχουν προϋποθέσεις και κανόνες, υπάρχει μόνο η επιθυμία και η ικανότητα του κάθε ιστολόγου. Επομένως, η έννοια ιστολόγιο δεν μπορεί να ορισθεί εκ των προτέρων, παρ΄όλα αυτά ένα ιστολόγιο είναι εύκολα αναγνωρίσιμο από τους έχοντες κάποια εμπειρία του είδους. Ο ορισμός του ιστολογίου είναι εν τέλει αδύνατος. Το παιχνίδι είναι αυτό που μας δίνει μία ιδέα περί τίνος πρόκειται. Το παιχνίδι είναι αυτό που αναδεικνύει τις οικογενειακές ομοιότητες των πραγμάτων που αποκαλούμε ιστολόγια.

Αναδημοσιεύσεις από τις εφημερίδες και τα περιοδικά, προσωπικά ημερολόγια, λογοτεχνικές προσπάθειες, φωτογραφικά λευκώματα, συνθήματα, πολιτικά σχόλια, μουσικές συλλογές, κριτικές βιβλίων, κριτικές παραστάσεων, εξυπνακίστικο κουβεντολόι, κοινωνικές συναναστροφές, σχοινοτενή δοκίμια, συνταγές μαγειρικής, παρουσιάσεις βίντεο, ζώδια, ανέκδοτα, τηλεκριτικές, πορνοϊστορίες, πορνοφωτογραφίες, αποσπάσματα από βιβλία, κακολογίες, κουτσομπολιό, εκθέσεις ιδεών τύπου δημοτικού σχολείου, βαρύγδουπες αποφάνσεις, σχόλια για την επικαιρότητα, διηγήματα, αφηγήματα σε συνέχειες, υβρεολόγια, παραληρηματικές επιθέσεις εναντίον άλλων ιστολόγων, βρωμισιές, εσωτερικοί μονόλογοι, κολλάζ εικόνων και λέξεων, και άλλα ων ουκ έστι αριθμός απαρτίζουν το ιστολογικό παίγνιο.

Μόνες σταθερές: η ευκολία της δημοσίευσης, η τακτική και χρονολογημένη ενημέρωση του ιστολογίου και η γενική φόρμα όπως παρέχεται από τις διάφορες πλατφόρμες. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, υπάρχει επίσης η δυνατότητα άμεσου σχολιασμού από τον αναγνώστη ή καταναλωτή του ιστολογίου και η παρέλαση των συνδέσμων προς άλλα ιστολόγια δεξιά ή αριστερά των ιστολογημάτων. Ο σχολιασμός και οι σύνδεσμοι δημιουργούν επίσης, ενίοτε, την ψευδή εικόνα μίας “κοινότητας” με μεγάλες δόσεις τρέλας μεγαλείου, η οποία θεωρεί τον εαυτό της συνεκτική ομάδα που θα υπερασπίζεται τα μέλη της ό,τι και αν συμβεί εναντίον των επίβουλων “ανταγωνιστών” επαγγελματιών της γραφής, ιδιαίτερα δε εναντίον των κακών “παραδοσιακών” δημοσιογράφων.

Αλλά ιστολογική κοινότητα θα μπορούσε να υπάρχει μόνο εάν το είδος ήταν δεδομένο. Εάν ο κώδικας που χρησιμοποιούσαν οι ιστολόγοι ήταν κοινός, εάν ο σκοπός της δραστηριότητάς τους ήταν γνωστός σε όλους και αποδεκτός από όλους, εάν υπήρχε η έννοια του μέλους της κοινότητας και οι μηχανισμοί που θα επέτρεπαν ή θα απέτρεπαν την εγγραφή κάποιου σε αυτήν. Κοινότητα, επομένως, δεν υπάρχει. Υπάρχουν άνθρωποι που διατηρούν ιστολόγια πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Κάποιοι ταιριάζουν με κάποιους άλλους και δημιουργούν συντροφιές, ιστολογικές ή/και πραγματικές, αλλά δεν μπορεί απλώς και μόνο το γεγονός ότι ανοίγει κανείς ένα λογαριασμό στο blogger, παραδείγματος χάριν, ή στο wordpress, να τον εντάσσει σε μία κοινότητα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτοί ακριβώς που μιλούν για “κοινότητα των bloggers” (και που συχνά μιλούν μάλιστα εξ ονόματος της κοινότητας αυτής) είναι οι ίδιοι που κατά σύστημα επιτίθενται σε άλλους ιστολόγους, είτε διαδικτυακώς είτε δια ζώσης, πιστεύοντας μάλλον ότι ο κοινός “εχθρός” θα ενισχύσει τη συνοχή της ολιγομελούς συντροφιάς τους και θα αυξήσει την επισκεψιμότητα των ιστολογίων τους. Και πράγματι, έτσι είναι. Όλοι τρέχουμε να μάθουμε ποιος υβρίζεται κάθε φορά. Και κάποιοι φροντίζουν να δηλώσουν συμμετοχή στην εξύβριση με τα κατάλληλα αγοραία σχολιάκια. Αποζητούν την ένταξη, την αποδοχή, την προώθηση που θα τους χαρίσει η συμπαράταξη. Θεμιτό και ανθρώπινο. Εξίσου θεμιτό και ανθρώπινο όσο είναι το γεγονός ότι οι ίδιοι ακριβώς, λίγο πριν ή λίγο μετά τη συμπαράταξή τους με αυτούς που φαντασιώνονται εχθρούς, γράφουν ηλεκτρονικές επιστολές στους υποτιθέμενους εχθρούς όπου εκφράζουν τη … συμπαράστασή τους. Όποιος μας κάτσει!

Ομολογώ ότι και εγώ ενεπλάκην κάποιες φορές σε αυτή την ιστορία: απάντησα σε κάποιους από τους άρρωστους αυτούς τύπους, δημιουργώντας την ψευδή εντύπωση ότι συμμετέχω στις δολοπλοκίες τους. Οι συνέπειες ήσαν ολέθριες: οι άρρωστοι πήραν τα πάνω τους, σκέφτηκαν (και δικαίως) ότι το συνεχές σφυροκόπημα έχει κάποια αποτελέσματα, και συνέχισαν με μεγαλύτερη μανία να βρωμίζουν τον ιστό. Κάποιοι αφελείς, αλλά όχι απαραιτήτως αντιπαθείς, τους ακολούθησαν. Με δυσαρέστησε, πρέπει να πω, ότι κάποιοι άνθρωποι τους οποίους συμπαθούσα έσπευσαν να υιοθετήσουν την χυδαιότητα και να υιοθετηθούν από αυτήν, αλλά τελικά δεν μπορείς να περιμένεις από τους ανθρώπους περισσότερα από όσα οι νοητικές τους ικανότητες τους επιτρέπουν. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν ξέρουν να διαβάζουν και να γράφουν, και αυτοί είναι πάντα επιρρεπείς στην χειραγώγηση.

Προσωπικά, το ιστολόγιό μου με έχει ωφελήσει πολύ. Πριν το ξεκινήσω, είχα, λόγω εργασίας, πολύ καιρό να γράψω στα ελληνικά. Η καθημερινή άσκηση γραφής, όμως, στα πλαίσια των ιστολογημάτων, ξύπνησε ξανά την αίσθησή μου για τη γλώσσα, βελτίωσε τον τρόπο που γράφω, μου θύμισε παλαιά διαβάσματα τα οποία νόμιζα ότι έχω ξεχάσει, μου έδωσε δημιουργική πειθαρχία, και με βοήθησε να επιβιώσω έναν ακόμη χρόνο ανιαρής βιοποριστικής εργασίας.

Σταδιακά, το ιστολόγιο μού έδειξε έναν άλλο δρόμο της γραφής, που ειδολογικά δεν είναι, μέχρι στιγμής, αναγνωρίσιμος, έναν δρόμο γραφής που διανοίγεται καθώς αναπτύσσεται το ιστολογείν, που αξιοποιεί το μέσο συνδέοντας, παραπέμποντας, παίζοντας. Το παιχνίδι αυτό έχει τη δυνατότητα να απλώνεται συνεχώς σε χώρους όπου δεν θα περίμενε κανείς ότι μπορεί να παίξει, σε χώρους δύσκολα προσβάσιμους από την έντυπη γραφή.

Το βασικότερο, όμως, όφελος είναι η επιστροφή μιας εφηβικής φιλοδοξίας. Η επιστροφή της φιλοδοξίας της γραφής. Η επιστροφή της φιλοδοξίας της δημιουργίας, την οποία είχα χάσει μέσα στο βιοπορισμό. Και η συνακόλουθη απόφαση μιας ανατροπής της τάξης της ζωής μου, της εγκατάλειψης της εργασίας μου και της αναζήτησης μιας ζωής που να συνάδει με το εφηβικό φιλόδοξο όνειρο.